Już po raz 37. w Kętrzynie będziemy mieli przyjemność obchodzić Festiwal Kultury Wileńskiej Kaziuki-Wilniuki. Tegoroczne hasło wydarzenia brzmi „Cześć Ci Polsko”. Gorąco zapraszamy już 4 marca o godz. 17:00 do Hali MOSiR. PARTONAT HONOROWY Gustaw Marek Brzezin – Marszałek Województwa Warmińsko – Mazurskiego
XXXVIII Kaziuki Wilniuki – to przedsięwzięcie związane z dziedzictwem kulturowym Wileńszczyzny i pogranicza polsko – litewskiego. Organizowane od ponad 38 lat dla społeczności, która po II wojnie osiedliła się na ziemi warmińsko – mazurskiej tworząc nowa tożsamość Warmii i Mazur, edukują i zachowują od zapomnienia zwyczaje, obrzędy, tradycje, pieśni, tańce, gwarę wileńską na ziemiach polskich. Na Warmię i Mazury przyjeżdżają polscy artyści z Litwy tancerze, muzycy, pisarze, malarze, dziennikarze, literaci, twórcy rękodzieła, którzy poprzez spotkania, koncerty, wystawy, konferencje warsztaty przekazują tradycję dawnej Wileńszczyzny, łączącą ich z Polską edukując młode pokolenia zamieszkałe po obu stronach granicy. Przedsięwzięcie ma również charakter kulturotwórczy – aktywizuje duże grupy rodzin wielopokoleniowych skupionych w społecznościach lokalnych, które angażują się w prace na różnych przestrzeniach działalności artystycznej edukacyjnej i organizacyjnej.
XXXVIII Kaziuki – Wilniuki związane są z tradycją uroczystości organizowanych ku czci św. Kazimierza patrona Litwy. Kanonizacyjne uroczystości w roku 1636 w Wilnie, stały się pierwowzorem późniejszych rocznicowych festynów z udziałem rzemieślników, kupców, mieszczan niosących chorągwie i obrazy, straży nocnej z halabardami, duchowieństwa, młodzieży i nauczycieli akademickich. Ważnym elementem tych festynów były prezentacje wierszy poetów i malarzy obrazujących sceny z życia św. Kazimierza oraz umartwianie się kobiet z najznamienitszych rodów. Przez stulecia zmieniał się charakter kaziukowych jarmarków ale idea, by w okolicy 4 marca na placu Katedralnym w Wilnie zaprezentować dorobek twórczości różnych grup społecznych i różnych zawodów przetrwała przez wieki.
W 1985 roku przeniosła się na ziemię warmińsko mazurską na której osiedliło się najwięcej ludności z Wileńszczyzny. To właśnie wtedy po raz pierwszy w Lidzbarku Warmińskim odbyło się spotkanie z kulturą wileńską. Przez ponad 37 lat organizacji tego przedsięwzięcia na ziemi warmińsko mazurskiej budowaliśmy i chroniliśmy od zapomnienia gwarę, zwyczaje, kulturę , obrzędy Wileńszczyzny związane z tradycją Świąt Wielkanocnych i jarmarków kaziukowych. W nawiązaniu do tradycji jarmarków św. Kazimierza Królewicza na Kaziukach- Wilniukach organizowanych obecnie w pięciu miastach województwa warmińsko mazurskiego: Kętrzynie, Olsztynie, Szczytnie, Bartoszycach, Lidzbarku Warmińskim, każdego roku odbywają się spotkania z malarzami z Wilna, z dziennikarzami, poetami wileńskimi, koncerty zespołów artystycznych, konferencje z dziennikarzami, kiermasze rękodzieła ludowego, degustacja potraw kuchni wileńskiej.
W przedsięwzięciu tym, przy udziale społeczności lokalnych skupionych wokół Towarzystw Miłośników Ziemi Wileńskiej, instytucji kultury, samorządów lokalnych miast partnerskich, przygotowane zostaną w roku 2022 r. kiermasze rękodzieła ludowego, odbędą się koncerty zespołów ludowych, spotkania artystów wileńskich z mieszkańcami Warmii
i Mazur.
Prowadzenie:
- ANNA ADAMOWICZ – Ciotka Franukowa
- DOMINIK KUZINIEWICZ – Wincuk Bałbatunszczyk z Pustaszyszek
Koncertom towarzyszy JARMARK WILEŃSKI z rękodziełem, regionalnymi potrawami, wydawnictwami wileńskimi.
Wystąpią:
- Polski Artystyczny Zespół Pieśni i Tańca „WILIA” pod kierunkiem Renaty Brasel
- Kapela Świętojańska” z Sużan” pod kierunkiem Zygmunta Żdanowicza
Polski Zespół Artystyczny Pieśni i Tańca „Wilia”
Jest najstarszym polskim zespołem artystycznym, który powstał po wojnie na Ziemi Wileńskiej w roku 1955. W ciągu tych ponad 65 lat zespół zrzeszał Polaków, którzy zostali na swej ojcowiźnie, tworząc patriotyczną, ludowo- wileńską atmosferę tego regionu dawnej Polski a także włączył do repertuaru regiony z innych stron świata.
W 2020 roku Polski Zespół Artystyczny Pieśni i Tańca „Wilia” obchodził 65 lat działalności artystycznej, pieśnią i tańcem polskim wypełnione. Piękny to wiek, toteż zespół tradycyjnie przygotował występ jubileuszowy.
Niestety, pandemia koronawirusa uniemożliwiła spotkanie zespołu z wiernym widzem wileńskim oraz miłośnikami zespołu rozsianymi po Polsce, których jest wielu. W tym trudnym okresie „Wilia” miała możliwość, aby zaprezentować jubileuszowy program przed kamerami telewizyjnymi, który cieszył się ogromnym zainteresowaniem widza w Wilnie i w Polsce. Rzecz zrozumiała, że artystom brakowało wypełnionej widowni, oklasków i serdeczności. Pierwszy występ zespołu na żywo po niemal dwuletniej przerwie odbył się w Wilnie, w okresie Bożonarodzeniowym. Koncert „Wilii” został nazwany 65+1.
Drugim występem po wymuszonej przerwie będzie tourne na Ziemi Warmińsko Mazurskiej z okazji znakomitych wileńskich Kaziuków- Wilniuków. Zespół wystąpi z fragmentami pięknego koncertu jubileuszowego, zaprezentuje folklor wileński, jak też patriotyczny oraz przebogaty artystycznie folklor góralski.
W wieloletnim repertuarze „Wilii” jest wiele pięknych obrazków o różnych motywach regionalnych, ale zespół tym razem chce uczcić setną rocznicę urodzin Wielkiego Polaka, Świętego Jana Pawła II. Przed rokiem obchodził cały świat chrześcijański tę rocznicę. „Wilia” w ten sposób składa hołd pamięci naszemu Pasterzowi, przed którym przed laty miała zaszczyt wystąpić.
„ Cześć Ci, Polsko”- to tytuł nowego poloneza przygotowanego z okazji jubileuszu oraz tytuł naszego święta na Ziemi Warmii i Mazur
Kierownik zespołu Renata Brasel
Kierownik grupy tanecznej i choreograf Marzena Suchocka
„Kapela Świętojańska” z Sużan powstała w 1991 roku. Przewinęło się przez nią wielu muzyków i wykonawców. Grupa wykonuje różnorodne utwory: w repertuarze ma zarówno piosenki ludowe jak i patriotyczne. Kapela wykonuje utwory muzyczne w języku polskim, litewskim, ukraińskim i tatarskim. W repertuarze znalazły się też popularne i znane utwory oraz piosenki żydowskie, czy cygańskie. Zespół sięga też po kompozycje miejscowych twórców, w ten sposób podkreślając swoją unikatowość. Owocnie współpracuje z poetą Aleksandrem Śnieżką oraz muzykiem Rafałem Jackiewiczem. Nierzadko autorami słów do piosenek są członkowie „Kapeli Świętojańskiej”. Zespół ludowy z Sużan często jest zapraszany na występy do Polski. Koncertował m.in. w Poznaniu, Warszawie, Mrągowie, Lidzbarku Warmińskim, Szczytnie, Olsztynie, Olecku, Kętrzynie, Pasymiu, Węgierskiej Górce, Słupsku, Radomiu, Głogowie itd. Jest też zapraszany na występy do miast i miejscowości litewskich. W ubiegłym roku Kapela Świętojańska świętowała jubileusz 30-lecia działalności artystycznej i z tej okazji nagrany został teledysk oraz podwójna płyta pt. „Z tonacją na bakier”, w której znalazło się 31 utworów wybranych przez zespół z bogatego repertuaru.
Kierownikiem Kapeli jest Zygmunt Żdanowicz.
Skład ekipy twórców ludowych
W składzie ekipy twórców ludowych są autentyczni mistrzowie ludowi, uznani na Litwie jako wybitni twórcy.
Agata Granicka i jej matka Danuta Wiszniewska od lat prowadzą szkołę mistrzostwa plecenia palm wileńskich, znanych na świecie wyrobów, związanych ze świętowaniem Kaziuka oraz Niedzieli Palmowej. Ich palmy są znane na świecie, były eksponowane na Światowej Wystawie Expo, gdzie cieszyły się ogromnym powodzeniem. Agata Granicka jest wykładowczynią etnografii w Kolegium Rolnictwa i Biznesu w Wojdatach.
Mistrz wyrobów z drewna Michał Jankowski jest artystą ludowym rzeźbiarstwa z drewna, jego prace są również eksponowane na wystawach międzynarodowych. W swoich pracach ukazuje piękno kultury ludowej zamknięte w kapliczkach z drewna, świątkach, wyrobach codziennego użytku. Pan Michał ze swoimi pracami z drewna uczestniczy w kiermaszach rękodzieła artystycznego organizowanych na Litwie i poza jego granicami.
Danuta Lipska, malarka, wykładowczyni w szkole rysunków, znana jako malarka obrazów – widoków różnych zakątków Ziemi Wileńskiej. Jest prezesem Towarzystwa Plastyków Polskich na Litwie „Elipsa”, działające w Wilnie od 25 lat.
Dziennikarze
Renata Dunajewska, dziennikarka radiowa w Litewskim Radiu i Telewizji, redakcji polskiej
Krystyna Adamowicz, kierownik ekipy artystów wileńskich na Ziemi Warmińsko – Mazurskiej , dziennikarka, dwukrotna zdobywczyni Grand Prix Konkursu Dziennikarskiego dla mediów polskich na Litwie „Orle Pióro” w latach 2006 i 2017. Na Warmii i Mazurach jest znana jako autorka artykułów o wilnianach, mieszkających dziś na Warmii i Mazurach, drukowanych w ciągu trzech lat w „Gazecie Olsztyńskiej”. Jest autorem ostatnio wydanych książek : „Zawsze wierni Piątce” na 70 lecie pierwszej, legendarnej szkoły polskiej nr 5, „Strumieni Rodzica” – na 60 lecie najstarszego polskiego zespołu polskiego „Wilia”, „Wartości moich czasów” – kronika działalności Centrum Kultury Polskiej na Litwie im. Stanisława Moniuszki oraz na 20 – lecie Festiwalu Kresowego, wydane w Polsce, w Mrągowie.
Od 33 lat współorganizator Kaziuków- Wilniuków na Ziemi Warmii i Mazur, jest Honorowym Obywatelem Lidzbarka Warmińskiego.
Romuald Mieczkowski,– Redaktor naczelny magazynu „Znad Wilii”, dziennikarz, twórca Polskiej Galerii „Znad Wilii”, poeta, działacz społeczności polskiej na Litwie. Od 1980 był kierownikiem działu polskiego w Radiu Litewskim, założycielem cotygodniowego magazynu polskiego „Panorama Tygodnia” (później „Rozmowy Wileńskie”) w Telewizji Litewskiej. Był również współzałożycielem Radia „Znad Wilii”. W 1995 założył w Wilnie Polską Galerię Artystyczną „Znad Wilii”, był koordynatorem i kuratorem ponad 300 wystaw na Litwie, w Polsce i innych krajach. Od 1994 organizuje w Wilnie coroczne Międzynarodowe Spotkania Poetyckie „Maj nad Wilią”, współorganizuje w Warszawie Festiwal Filmów Emigracyjnych „Emigra”. Jako dziennikarz i publicysta współpracował m.in. z Telewizją Polską, Polskim Radiem, BBC i „Nowym Dziennikiem”.
Gawędziarze ludowi – Anna Adamowicz – Ciotka Franukowa i Dominik Kuziniewicz – Wincuk Bałbatunszczyk z Pustaszyszek wprowadzają zapomnianą gwarę ludową charakterystyczną tylko dla regionu Wileńszczyzny. Ich gawędy przywołują zapomniane już zwyczaje i zachowania ludzi charakteryzujące dawną Wileńszczyznę ale odnoszą się także do współczesnych wierzeń, przywar, ludzkich.
Na jarmarku Kaziukowym
który towarzyszy festiwalowi prezentowane są wyroby rękodzielnicze artystów
z Wileńszczyzny . Można zobaczyć palmy wielkanocne wykonane przez twórczynie ludowe uznane w wielu krajach takich jak: Japonia, Holandia, Stany Zjednoczone, Kanada…, pisanki, wypieki i wyroby garmażeryjne (kołduny, serca kaziukowe, obwarzanki smorgońskie…) charakterystyczne dla tego regionu Polski.
